| News topics |
|
Политика.Митинги. Пикеты. Партии [903]
|
|
Мысли. Думы.Мнения, обсуждения, реплика, предложения [264]
|
|
Суд-закон.МВД.Криминал [1283]
|
|
Право, закон [323]
|
|
Экономика и СЭР [840]
|
|
Власть Правительство Ил Тумэн [1208]
|
|
Мэрия, районы, муниципалитеты [400]
|
|
Мега пректы, планы , схемы ,программы. ВОСТО [215]
|
|
Сельское хозяйство,Продовольствие. Охота и рыбалка [559]
|
|
Энергетика, связь, строительство.транспорт, дороги [156]
|
|
Коррупция [863]
|
|
Банк Деньги Кредиты Ипотека Бизнес и торговля. Предпринимательство [294]
|
|
Социалка, пенсия, жилье [277]
|
|
ЖКХ, строительство [133]
|
|
Образование и наука. Школа. Детсад [216]
|
|
Люди. Человек. Народ. Общество [231]
|
|
АЛРОСА, Алмаз. Золото. Драгмет. [672]
|
|
Алмазы Анабара [161]
http://alanab.ykt.ru//
|
|
Земля. Недра [241]
|
|
Экология. Природа. Стихия.Огонь.Вода [382]
|
|
СМИ, Сайты, Форумы. Газеты ТВ [160]
|
|
Промышленность [43]
|
|
Нефтегаз [285]
|
|
Нац. вопрос [285]
|
|
Соцпроф, Совет МО, Общ. организации [65]
|
|
Дьикти. О невероятном [184]
|
|
Выборы [661]
|
|
Айыы үөрэҕэ [142]
|
|
Хоһооннор [5]
|
|
Ырыа-тойук [23]
|
|
Ыһыах, олоҥхо [110]
|
|
Култуура, итэҕэл, искусство [377]
|
|
История, философия [249]
|
|
Тюрки [76]
|
|
Саха [168]
|
|
литература [45]
|
|
здоровье [469]
|
|
Юмор, сатира, критика [14]
|
|
Реклама [7]
|
|
Спорт [124]
|
|
В мире [86]
|
|
Слухи [25]
|
|
Эрнст Березкин [88]
|
|
Моё дело [109]
|
|
Геннадий Федоров [11]
|
|
BingHan [4]
|
|
|
Main » 2026 » Сэтинньи » 11 » “ТЫЫЙ!”. ЧАБЫРҔАХ.
“ТЫЫЙ!”. ЧАБЫРҔАХ. | 16:44 |
“ТЫЫЙ!”. ЧАБЫРҔАХ.
Балаҕан ыйын 4 күнүгэр, баскаһыанньаҕа чабырҕахсыттар күрэхтэрин көрдүбүт. Саха төрүт култууратын биир көрүҥүн сайыннара сатыыр кэрэхсэллээх эрэ буолбатах, үөрүүлээх.
Маны көрбүт дьонтон ыйыталаһан көрдөххө, сэҥээрии элбэх, сыана быһааччы араас, ол хас биирдии киһи бэйэтин көҥүл санаата буоллаҕа. Тус бэйэм санаабын этэрбин соччо утарбаттар. Оттон санаам маннык:
- Чабырҕах сүрүн сыала: Туттан-хаптан дьону эрэ күллэрии буолбатах; олох омсолоох өттүн, итэҕэһи-быһаҕаһы ыйан биэрии, ону көннөрөргө көмөлөһүү. Онуоха тыл күүһүн таба туттуу. Оҕо сылдьан чабырҕаҕы истэрбит, суруллубутун да ааҕарбыт. “Сэндэлиисэп сэтээтэл сээбэһин үлүппүт” диэх курдук тыллардаах ыраахтааҕы саҕана суруллубут чабырҕаҕы ааҕа-ааҕа алларастаһар этибит. Билигин санаан көрдөххө, оччотооҕу чабырҕахсыт былаас бэрэстэбиитэлин күлүү-элэк гынар хорсун эбит. Билигин инньэ гымматыҥ буолуо, оҥостон олорор жюри тута үүрэн таһаарыа турдаҕа.
Ол да буоллар, чабырҕаҕы сайыннара сатыыры ким да боппото, көҥүл ыыта сатыыра (хааччах, ии иһигэр да буоллар) син биир хайҕаллаах эрэ. Ааспыт истиигэ мин көрөөччү уонна истээччи быһыытынан биология учуутала (саха тылыттан тэйиччи курдук) Марианна Владимировна Бурцева Суоттуттан оҕолору тэрийэн саамай наадалаах чабырҕаҕы аахта дии санаатым. Кыратык тылыгар бутуллубута “бүдүрүттэ”, кэнники тэптэ быһыылаах. Жюри билэн эрдэҕэ. Марианна Владимировна дьиҥнээх саха таҥаһын таҥныбыта, былаатын бобуонньуктуу бааммыта оҕолорун үлэҕэ уһуйа сылдьар күн-күбэй ийэни санаппата дуо? Талбыт тиэмэтэ кэрэхсэбили ылыахтааҕа. Сэрии бара турар уонна саха тыла сүтээри гынна диир уустук кэмигэр, итини жюри тоҕо эрэ ситэ сыаналаабата, куттанна, дьаарханна дуу дии санаатым. Суоттулар толорууларыгар саха тылын быыһыы сатааһын, сэриини сөбүлээбэт буолуу, “Гитлер курдук киһи кэлбэтэ буоллар” диэн тыллар иһилиннилэр. Маны жюри сөбүлээбэтэ быһыылаах, оттон биһиги дьиэ иһин ити бэркэ сэргэхситтэ.
Бука, туттуу-хаптыы, артыыстааһын эмиэ наада буоллаҕа. Өрдөөҕүтэ Щепкини бүрэрэн кэлбиттэр кэнсиэрдэрин көрбүттээхпин. Эдэр артыыс Василий Фомин конферансье этэ, чабырҕах аахпыта. Умсугуйан олорон истибит, сөҕө көрбүт санааҕа артыыс айаҕыттан тыл эрэ тахсыбата, кыым ыһыллар курдуга. Ким эрэ “уот сардыргыыр” диэбитин өйдүүбүн. Артыыс толорор маастарыстыбата оннук эбитэ буолуо. Билиҥҥи чабырҕаҕы толорооччу таҥаһын-сабын, дьүһүнүн-бодотун, туттарын-хаптарын ылар буоллахха – манна араас баар. Саха таҥаһыгар маарыҥнаабаты иилинии, сахаҕа суох кырааскалаах куп-кугас баттах дэлэй. Саха дьахтара баттаҕын аан бастаан көрүнэр этэ, ыһылла-буралла, арбайа сылдьара суоҕа. Мин 2001 сыллаахха казахтар Курултайдарыгар сылдьыбыттааҕым. Биир да баттаҕын атын өҥүнэн кырааскаламмыт казах дьахтара дьокутааты көрбөтөҕүм, ийэлэрэ-аҕалара тугу биэрбитинэн сылдьаллара. Бэйэлэрин уонна ийэлэрин-аҕаларын, төрүт омуктарын ытыктыыр барахсаттар быһыылаахтара.
Бу иннинээҕи көрдөрүүгэ биир чабырҕахсыт кыысчаан, билбэтиттэн буолуо, аһаҕас түөһүгэр үрүҥ көмүс илин кэбиһэрдээҕэ сүөргү этэ. Хайа саха дьахтара итинник таҥныай? Жюри итинниккэ кыһаммат эбит, болҕомтоҕо ылбатаҕа. Манан сибээстээн, тоҕо эрэ, 2021 сыллааҕы Госдума быыбарын санаан кэллим. Ити быыбар туһуһан кыра ыстатыйа курдугу суруйбутум маннык тылларынан саҕаламмыт: “Быыбардар аастылар да уоскулаҥ суох. Хардары-таары хайҕаһыы, кыайыыны-хотууну үргэҥнэтии. Дьиҥ-дьиҥэ кыайыы баар дуо?” Бу тыллар соторутааҕыта буолан ааспыт быыбарга эмиэ сыһыаннаахтар курдук. Суруйуум маннык тылларынан түмүктэммит: ”Биир кырдьаҕас доҕорбунаан П.Аммосов Ил-Түмэҥҥэ үлэтин кэтээн көрө сылдьыбыппыт. Биирдэ: ”Бырааппыт Ил-Түмэҥҥэ син өр дьокутааттаата да тоҕо эрэ өнүйбэт, эбиллибэт”, - дэспиппит.
Арай, доҕоттор, биир түгэҥҥэ Ирина Высоких хата кэлэн биэрдэ. Аһаҕас түөстээх. Биһиги киһибит онуоха наһаа улаханнык саҥа аллайбыта хаһыаттары, Интернети, Батсаабы, киэҥ Арассыыйа Эбэ Хотуну толорбута иһиллибитэ. Уолбутун дьон билбитэ, сотору Госдума дьокутаата буолла. Госдума мунньахтарыгар Петр Револьдовичка бука ыарахан буолара буолуо, онно бааллар араас нэлэккэйдэммит даамалар. Арай биһиги Данчиковабыт сөллүбэттик барытын бүөлэнэн, “уу тэстибэт” гына таҥнара көстөр. Маладьыас!”.
Бу, биэс сыллааҕыта, 2021 с. балаҕан ыйын 15 күнүгэр көрүдьүөс кэриэтэ суруллубут. Оттон Петр Револьдович Госдумаҕа, бобуохтарыгар диэри, тыл этэ сатаата. Холобур, туһалаах баайбытыттан туһаммаппыт туһунан тыын боппуруоһу көтөҕөн көрдө. Итинник Данчикова да, Тумусов да туруорсубуттара иһиллибэт. Дьэ, маннык тиэмэлэргэ чабырҕах чочуллубут тыла-өһө туттуллара, туһаайыылара эмиэ наада этэ.
Иван БУРЦЕВ. 06.10.2026с.
|
|
Category: Култуура, итэҕэл, искусство |
Views: 20 |
Added by: uhhan1
|
|
|
| Сонуннар күннэринэн |
| « Сэтинньи 2026 » |
| Бн |
Оп |
Сэ |
Чп |
Бт |
Сб |
Бс |
| | | | | | | 1 | | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | | 30 | |
| Ааҕыылар |
Баар бары (online): 5 Ыалдьыттар (гостей): 5 Кыттааччылар (пользователей): 0 |
|
