Бу сир талбата (меню)
News topics
Политика.Митинги. Пикеты. Партии [825]
Мысли. Думы.Мнения, обсуждения, реплика, предложения [173]
Суд-закон.МВД.Криминал [1105]
Право, закон [240]
Экономика и СЭР [749]
Власть Правительство Ил Тумэн [989]
Мэрия, районы, муниципалитеты [341]
Мега пректы, планы , схемы ,программы. ВОСТО [149]
Сельское хозяйство,Продовольствие. Охота и рыбалка [450]
Энергетика, связь, строительство.транспорт, дороги [110]
Коррупция [771]
Банк Деньги Кредиты Ипотека Бизнес и торговля. Предпринимательство [216]
Социалка, пенсия, жилье [238]
ЖКХ, строительство [122]
Образование и наука. Школа. Детсад [193]
Люди. Человек. Народ. Общество [131]
АЛРОСА, Алмаз. Золото. Драгмет. [608]
Алмазы Анабара [160]
http://alanab.ykt.ru//
Земля. Недра [216]
Экология. Природа. Стихия.Огонь.Вода [315]
СМИ, Сайты, Форумы. Газеты ТВ [101]
Промышленность [42]
Нефтегаз [245]
Нац. вопрос [261]
Соцпроф, Совет МО, Общ. организации [64]
Дьикти. О невероятном [165]
Выборы [628]
Айыы үөрэҕэ [10]
Хоһооннор [5]
Ырыа-тойук [16]
Ыһыах, олоҥхо [78]
Култуура, итэҕэл, искусство [327]
История, философия [164]
Тюрки [76]
Саха [110]
литература [30]
здоровье [372]
Юмор, сатира, критика [11]
Реклама [6]
Спорт [117]
В мире [80]
Слухи [25]
Эрнст Березкин [88]
Моё дело [109]
Геннадий Федоров [11]
BingHan [4]
Main » 2012 » Кулун тутар » 8 » Уххан. Саха дьахтара
Уххан. Саха дьахтара
09:35

Саха дьахтара

Саха дьахтарын
саппаҕырбат
сайдам санаата,
Санаа тийбэт
салбырҕастаах сатабыла,
Күннээҕи олох
күлүк буолар түбүгүттэн
Күлүм чаҕыл, күлэр-үөрэр
күнүскүнү түмэн,
Кэлэр киэһэҕэ
кэтэһиилээх киһи
кини буолар.
Кининнэн эрэ
кэрэ эйгэтэ
кэбэҕэстик кэлэр.
Киһи киһилиитин киинэ -
ийэ буолар.

* * *
Быстах остох да үлэннэн
былдьаһыктаах
олоҕу толорон
Аччыктаабыты аһатан
тохтообуту тоторон
Буолар буолбат сырыыннан
киэҥ хардыыны оһорон
Иһили таһылы сылдьыыны
иһигэр киллэрэн буһаран
Олох оһуорун мандарын
олус кэрэтик таҥар
Тийбэти тэнитэн,
сиппэти ситэрэр
бүтэрэр-оһорор.
Дьолу-соргуну түстүүр
дьоһун саха дьахтара,

* * *
Саха дьахтара
санаатын уурдаҕына
сатаабата суох курдук,
Иэрэҥ-саараҥ,
илбиргэстээх,иэччэхтээх,
иэҕиилээх, иэйиилээх
Уурбут-туппут курдук
уһун өрүүлээх санаалаах.
Сатабыллаахтык салайтара,
дьаныардаахтык дьаһайтара
Бэриммит курдуга да
билиэҥҥэ ылбыта баар,
Барыта киниэнинэн буолар,
санаабыта бары туолар.
Ол курдук ордон тахсар
оһуордаах оҥоһуулаах
саха дьахтара.
* * *
Ийэ киһиэхэ
иҥэр эбит
дьикти дьоҕур,
сайаҕас сатабыл.
Барытын харыстыыр,
араҥаччылыыр,
Барыны бары аһынар,
харайар талаан.
Ааспыты ахтар,
кэлбити кэрэхсиир
Тулатын барытын
тулаайахсыппат туһугар
Оҕотун курдук саныыр,
дьону барытын таптыыр.
Иэримэ дьиэбит
Иэйиэхситэ - ийэ буолар.
Бары да,
аҕалаах ийэттэн
кэллэхпит,
Атынтан кэлбит баарын
билбэппин,
Иһирэхпитин,
истиҥмитин ирдэһиэҕиҥ
Ийэҕэ эргиллиэҕиҥ -
киһилиибитигэр киириэҕиҥ!
Ийэ кут өйдөбүлэ
иллэһиннэриэ
иэгэйэр икки атахтааҕы!
Ийэ айылҕа, Ийэ дойду,
Ийэ тыл, Ийэ өйдөбүл,
Ийэ итэҕэл -
Иэйэр-куойар ис дьиҥмит,
ис чиҥмит - Ийэ куппут!

2000 с.
Уххан


Үс кутуҥ таптала
(ийэҕэ махтал)

Күндµ төрөппүт ийэбиэт
Бµгµн эйигин айхаллыы
Айыы санааны угуттуу
Алгыс µтµітµн аныыбыт.
Ґс кутуІ таптала
Тіріппµт о±оІ махтала
Кµн кµбэй ийээбит
Ахтар Айыыґыт эбээбит!
Киґи киґитэ буоламмыт
О±о ­ уруу туоламмыт
Омук тірдµн оІороммут
Олоробут биґи дьоллоохтук.
Ґс кутуІ таптала
Тіріппµт о±оІ махтала
Кµн кµбэй ийээбит
Ахтар Айыыґыт эбээбит!
Эдэрдии эрчим бэйэлээх
Элэккэй эйэ±эс эбээ±ин
Этэр сµбэлээх, эрэл сµрэхтээх
Эн эрэ биґиги ийээбит.
Ґс кутуІ таптала
Тіріппµт о±оІ махтала
Кµн кµбэй ийээбит
Ахтар Айыыґыт эбээбит!
Тула эргийэр кииммит
Туллубат тутаах киґибит
Ґірµµбµт µтµітэ эйигиннэн
Дьолбут биґиэнэ эйигиттэн.


Ґс кутуІ таптала
Тіріппµт о±оІ махтала
Кµн кµбэй ийээбит
Ахтар Айыыґыт эбээбит!
Тула іттµгэр µірµµ туойда
Дьыл±а Хаан ыйаа±а таайда
Тілкілііх тµірэх олордун
Удьуор аймах ууґаатын.
Ґс кутуІ таптала
Тіріппµт о±оІ махтала
Кµн кµбэй ийээбит
Ахтар Айыыґыт эбээбит!
Айыы сааскар арчылан
Санаа буоларынан саргылан
Амарах ахтар киґибит
Ґтµікэн, мааны ийэбит!
2005 с.

Уххан

Сахам кыыһын таптыыбын

Сахам кыыһын таптыыбын
Сымнаҕастай майгытын
Сырдык ыраас мичээрин
Сайаҕастай саҥатын
Сахам кыыһын таптыыбын
Уран нарын таһаатын
Уйуһуйбат наҕылын
Уостубаттай таптылын
Сахам кыыһын таптыыбын
Үлэ үөрэх үөһүгэр
Үөрэ-көтө сылдьарын
Үҥкүүлүүрүн ыллыырын
Сахам кыыһын таптыыбын
Эйэргэһиэн баҕардан
Иһирэххэ сирдиирин
Истиҥнэргэ илдьэрин
Сахам кыыһын таптыыбын
Туттар туспа тулуурун
Туруулаһар эрэлин
Туоххаһыйан ытыырын
Сахам кыыһын таптыыбын
Саппаҕырбат ыратын
Саймаархайдыыр санаатын
Сатабыллаах дьаһалын

Кэлэр кэми киэргэтэр
Кэрэ эйгэ кэһиилээх
Кэтэһэрбит ахтарбыт
Сахам кыыһа барахсан!
Табар талар тапталым
Талымастаах табыллыым
Таайбараҥнаах таарымтам
Сахам кыыһа барахсан!
Туллар тутаах чахчыта
Тумук сүрэх иччитэ
Тула эйгэм ис дьиҥэ
Сахам кыыһа барахсан!
Күлэ сылдьар көлүччэм
Аралы мичээр алааһым
Айыым кыыһа айылгым
Сахам кыыһа барахсан!
Үөрүү төрдө үрүччэм
Күлэр -үөрэр күнчээним
Ырыам тыла ыйчааным
Сахам кыыһын барахсан!
Окко түспүт оҥоһуум
Сиргэ түспүт сэбэрэй
Сэгэттэйим оҕото
Сахам кыыһа барахсан!

Сахам кыыһын таптыаҕым
Мичээр сырдык күлүмүн
Харахтарын тырымын
Минньигэстэй эбитин!
Сахам кыыһын таптыаҕым
Саастыыр үйэм тухары
Саргылардаах сарсыммын
Сарыал кыыһа кинини!
Сахам кыыһын таптыаҕым
Санаам экчи буоларын
Ырам чахчы туоларын
Ырыа курдук биэбэйбин!
Сахам кыыһын таптыаҕым
Хайа таппыт аҥаарбыт
Хайҕаллаахай сэгэрбин
Ханыылаһар доҕорбун!
Сахам кыыһын таптыаҕым
Орто дойду күөнүгэр
Олорбутум аатыгар
Оҥоһуубун төлкөбүн!
Сахам кыыһын таптыаҕым
Саха курдук сананан
Сайаҕастай баҕаннан
Сайар күннүү истиҥник!


    Óõõàí
                   
ÈÉÝÌ   ÊÝÒݤÝÐ


Òóëàáàð,
òóëààéàõñûòàð   
òóéìààðõàé òóìàí
            òóóéà  òóíààðûéàð.
Ñàíààáàð,
    ûðààõ áààð
                   äüèýì áóðóîòà
û²ûðà óíààðûéàð.
             Àð±ààòòàí,
    àòû²ûðàñ  òûàë
        àòàðàõñûòà
            àðãûàðûéàð.
             Àòòûáàð,
    àéàíûì ñóîëà
        à´ûììûòòûû
            à²ààðûéàð.
Òóðàáûí ,
    òóìಲà ìóííàðàð
òóîõõà´ûòàð ñàíààáàð
            òóéìààðà ñóóéóëëàí..
Òóðàáûí,
    èéýáýð òèéýýðè
        èñòè² àõòûë±àíûíàí
            èýéý òóóéóëëàí.. 
       
***
£ññ³ áèèð
 µðäýë õààëëà,
ñµðýõïèí
 àõòûë±àí ààëëà..
Îîë ê³ñò³ð
    òóìàðûê õàéàëàð
        ³ðã³ñò³ðµí
í³²µ³ ³òòµëýðèãýð
Ò³ð³³áµò òµ³ëáýì,
    ÷ýðäýýõ òýëãý´ýì
        àëààäüû ñûòòààõ
àëãûñòààõ àëà´àì
Àõòàð àéûû´ûòà
àéàííààí êýëýðáèí
    àà±à ñàíûû
            àéìàíà êýòýñòý±ý.
Îííî,
    õîòîí êýòý±ýð,
        êûáûûëààõ îòóí
êûòûûòûãàð
            Êûðïà îòóí
        êûðààáûëëûû ñûëäüàí
        êûðà äà òûàñêà
êû²àñòà´à,
Èëèíòýí êýëýð
    è÷÷èòýõñèéáèò
         àéàí ñóîëóí
            òý´èéáýòýõòèè ìàíûûð..
Èéýêýì,
êýìý ñóîõ
êýòý´èííýðáèò
óîëóí    ñàíûûð.


Уххан
Учууталга уруй.

Билбэт-кірбіт бэйэбин
Билиитэн билиигэ сирдээбит
Сата±ай санаабын сааґылаан
Сайдар суолга киллэрбит

Учууталга, уруйбун уунабын!

Аа±ар суоттуур албаґы
Айар тутар сатабылы
Сылы сыллаан дьаныйбыт
Табылын булан такайбыт

Учууталга, уруйбун уунабын!

Ґірэх-билии µіґµгэр
Ґірэтэн, иитэн киллэрэн
Олоххо оннуну буларга
ОІорон, таІан таґаарбыт

Учууталга, уруйбун уунабын!

О±о саастан биэбэйдээн
Олох дуолугар кітµппµт
Кыаммат эрдэхтэн кынаттаан
Кыайыыга хотууга туґаайбыт

Учууталга, уруйбун уунабын!

СаІаттан саІаны билэргэ
Сайдан µµнэн иґэргэ
Эрдээх санаабын эрчийбит
Эрэли итэ±эли элбэппит

Учууталга, уруйбун уунабын!

Ааккын суолгун ааттааммын
Айхалы анаан этэбин!
Улуукан уус идэ±эр
Уруйбун утары уунабын!

21,042010
            Уххан

Мин  эйиэхэ  тапталбын

Мин эйиэхэ тапталбын
Оло±ум тухары хоґуйбутум
Иэйиилэрим сµмэлэриттэн
Сµрэхпэр нарылаан хомуйбутум .

Мин эйиэхэ тапталбын
Кµннэтэ биэбэйдиир буолбутум
Сыанабылым кыырпахтарыттан   
Аламаас кэриэтэ чочуйбутум

Мин эйиэхэ тапталбын
Сµрэхпэр-быарбар ииппитим
Ыра-ба±ам ымыыларынан
Ыпсаран тупсаран симээбитим .

Мин эйиэхэ тапталбын
Эрэнэ, итэ±эйэ кµµппµтµм
Јйµм санаам тµгэ±игэр
Кэлэр кэмІэ харыстаабытым

Мин эйиэхэ тапталым -
Оло±ум, оІоґуум сырдыктара
Кэрэни кэтэґэ кэрэхсиир
Ааґар сыллар  ахтыл±аннара.

    Уххан

(Сааскы санаалар.)

    Саас кэллэ

        Саас кэллэ,
эппэр­сииммэр
саас эбилиннэ.
        Саас кэллэ,
санныбар іссі биир
хаар уулла.
        Саас кэллэ,
аламай кµнµм
арылы сырдыгар
        Саас кэллэ,
А±а Халлаан
айар тыыныгар
Саас кэллэ,
сµрэхпэр иэйии
имэІирэ иитиллэр.
Саас кэллэ,
дууґабар санаа
дьалыІыра тыллар.            .
         Саас кэллэ,
тоІмут ирэр,
утуйбут уґуктар
        Саас кэллэ,
Туох барыта
µµнэр, µіскµµр
        Саас кэллэ,
Айыл±а тыынар тыына
илэ дьэ тиллэр
        Саас кэллэ,
        Саас кэллэ…

Сааґын куруук тылла


Сааґын куруук тылла
СаІалыы кірµІ оло±у
Хоґуттан, саІаттан табылла
Кэхтибэт кэрэттэн са±ылла!

Сааскы санаа арылхай
Харах саатар ча±ылхай
Ґірэ-кіті уулла мичилийэ
Сµттэ кыґыммыт мэлийэ.

Ууллар хаарым  кµлµм-аллар
Тула іттµм мичик-аллай
Сыккыс уута сыґыгырыыр,
Кµрµлгэн кµлэн 굴µгµрµµр.

Хайдах µірµім суо±ай!,
          Харалдьыкка ньургуґун
Харахтарбар мандар уруґуй
Хампа кµі±µнэн уунар уруй!

****

Кірµµй ол барахсаны..

Кірµµй ол барахсаны,
Чооруос чобуоххайбыт
Кыґыл туоґахта тібітµн
Кылахачыта чуочайбыт

Туллук µірэ туругурбут
ҐрµІ кімµс солотуу
Ґргµірµнэн µірдээри
Ґір䵴эн µімэхтэспит

ХаллааІІа хара тураах
Хаа±ыргыыра да хай±аллаах
Сахсыр±а да саа±ыныыра
Саныахха кытта астыктаах
    ***
Саас эйигин саІаттан айда!

Кµн кµлэр, Сир ийэ иэрийэр
Таммах тµґэр, чопчу мичилийэр,
Чалбах эмиэ кµлэр
Элэккэй-эйэ±эстэй!
Сайан киирэр сайа±астай
Сааскытыйыы саймаархай
Амарах дууґа  аґа±астай
Дуоґуйар сµрэх алама±ай.
Кµн иэдэспин сыллыыр
ХатыІІа ымыы ыллыыр
Хайдах µірµім суо±ай
Харалдьыктаах халдьаайыбар
Сааскы тиллии салаллан
Сайан тийэн кэлбититтэн!

Сааґын куруук тылла
СаІалыы кірµІ оло±у
Сааґын куруук тиллэ
СаІалыы тыллыІ олоххо!

Сааґы кытта тэІІэ тиллэ
Сайдар санаа кэллэ илэ
ТыллыІ, µµнµІ сайда
Саас эйигин, саІаттан айда!


Уххан.
Тыа сирэ бараххан!

Јбµгэ ійдібµлэ, тірµт тµґµргэнэ
Ґµнэр кілµінэ µіскµµр биґигэ
Кэлэр кэскили кэрэґиттиир
Саныыр ахтар сахам  сирэ !

Иэйиэхситтээх ийэкэ дойдукам
Айыылардаах айбыт халлааныгым
Тіріін тіннір тілкілііх тµґµлгэм
Тіліґµйэр µіскµµр тµбэ­тµілбэм!

Хоргун ходуґа±ар , киэІ хонуугар
Хоро±ор муостаа±ым мунньустар
Аралы алааскар, сыыйыы сыґыыгар
Сыыспай сиэллээ±им сыбыытыыр.

Арыыннан аллар, этинэн эмсэхтиир
Ахтар ­ саныыр тыам сирэ бараххан,
Абыраллаах айыл±а, иэйиилээх эйгэ
Эн эрэ, тіріібµт сирим буолла±ын!

Омук дэнэр ордуктаах сурахпар
Орто дойдуга олохтоох сирдээхпин,
Киґи дэнэр килбиэннээх ааппар
Уу сахалыы ураты тыллаахпын.

Ханна баран кимиэхэ тийэн
Эйигиттэн ордугу мин булуомуй
Кими киллэрэн, кимиэхэ атыыланан
Айыы киґитэ­ сахабын дэниэмий ?

Тылбын умнан, µгэспин тумнан
АтыІІа сууралла хайдах сайдыамый
Јйдібµлбµн і±µйэн, ітіхпµн µі±эн
Тірµт олохтоох омук аатырыамый ?

Ханна да, хаґан да буолларбын
Харыґыктаах хаарыан харысхалым,
Тупса туругур, сайда саргылан
Тыын угар тыам сирэ бараххан!

                2005 с.

***
Тыын угар тыа сирэ бараххан,
Аскын ­ µілгµн а±ынным аххан!
СириІ аґа ситэн дьэ  буста,
ҐµнµµІ, быйаІыІ дьэ тубуста!


Уххан

Эйигин кэрэхсээммин

Эйигин кэрэхсээммин, эйэргэґэ билсэммин
Мин бµгµн сааспын умнан эдэрбэр тµстµм
Сыллар сыґыппыт сыраларын умнаммын
Олохпор саІалыы тапталбын кірµстµм

Сµрэхпэр иэйии тыллара
Дууґабар таптал тыллара
Аттыбар ырам турара
Алыптаах тµгэн туойара     

Эйигин эрэ, эйигин эрэ кіґµппµт эбиппин
Бµгµн ону билэммин соґуйбут курдукпун
Тµгэн бэлэхтээбит дьолугар тэІнээммин
Сµрэхпэр эйигин курдары аґарбыппын.

Эйигин сэргээммин, дуоґуйа истэбин
Бµгµн, дэІІэ тиксэр дьиктигэ тµбэстим
Дьыл±а тиксиґиннэрэр аналын итэ±эйдим
Отой да оло±у олоро иликтии  сананным.
Уххан

Эн µірбµт харахтаргар.

Эн µірбµт харахтаргар
Кµн кµлµмэ сітµілµµр
Эн мичик міссµіІІэр
Сылаас сыґыан µіскµµр

То±о бэрдэй, тугун кэрэтэй
Туохтан манныгый, То±о оннугуй?

Эн кірбµт харахтаргар
СанааларыІ сыдьаайа
Эн мичээр сэбэрэ±эр
Ыра сырдыга, ырааґа

Эн эйэргиир эйгэ±эр
Иґирэх сыґыан илгийэр
Эн илгэлээх тула±ар
ИстиІ иэйии имэрийэр





Өссө манна баар хоһоону ааҕыҥ
Category: Хоһооннор | Views: 3147 | Added by: uhhan1
Total comments: 1
1  
Наhаа учугэй хоhооннор

Only registered users can add comments.
[ Registration | Login ]
Сонуннар күннэринэн
«  Кулун тутар 2012  »
БнОпСэЧпБтСбБс
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031
Көрдөө (поиск)
Атын сирдэр
Ааҕыылар

Баар бары (online): 7
Ыалдьыттар (гостей): 7
Кыттааччылар (пользователей): 0
Copyright Uhhan © 2018